Stanowi to jedno z największych i najpoważniejszych zagrożeń, które mogą dotknąć krowy w okresie okołoporodowym. Bez natychmiastowej interwencji może doprowadzić do śmierci zwierzęcia w ciągu kilkunastu godzin.
Skąd się bierze, po czym ją poznać, w jaki sposób leczyć oraz jak zapobiegać mlecznej gorączce krów? Wszystko, co warto wiedzieć, czeka na Ciebie poniżej. No to zaczynajmy.
Czym jest gorączka mleczna bydła?
Gorączka mleczna to ostra choroba spowodowana gwałtownym spadkiem poziomu wapnia we krwi krowy. Dotyka zazwyczaj sztuki w okresie okołoporodowym. Choć nazywana jest gorączką, w praktyce przewrotnie wiąże się z obniżoną temperaturą ciała, która spada znacznie poniżej bezpiecznej normy.
Do zmian dochodzi w momencie, gdy organizm “zgłasza” nagłe zapotrzebowanie na wapń (wiążące się z rozpoczęciem produkcji siary i mleka), które przewyższa możliwości mobilizacji tego pierwiastka z kości i absorpcji z przewodu pokarmowego.
Szacuje się, że dotyka średnio 5 – 10% populacji krów w stadach, choć w tych wysokowydajnych odsetek może być jeszcze większy. Nieleczona prowadzi do szybkiej śmierci – nawet w ciągu jednej lub dwóch dób.
Jak przebiega? Fazy zaawansowania mlecznej gorączki.
Przejście między stadiami następuje szybko – w ciągu kilku godzin. Stąd kluczowe znaczenie ma szybkość reakcji.
- Stadium I (wczesne) – krowa jest niespokojna, przestaje przeżuwać i traci apetyt. Do tego można zaobserwować drżenie mięśni, sztywność w ruchu, potrząsanie głową.
- Stadium II (zaawansowane) – zwierzę nie jest już w stanie stać. Temperatura ciała spada poniżej 37°C, tętno przyspiesza, rozszerzają się źrenice.
- Stadium III (końcowe) – krowa leży i jest całkowicie nieprzytomna. Brak odruchów, płytki i nieregularny oddech, a do tego bardzo słabe tętno i skrajnie niska temperatura ciała.
Warty odnotowania jest fakt, że przejścia pomiędzy poszczególnymi stadiami następują bardzo szybko – nawet w ciągu kilku godzin. Stąd tak istotne jest szybkie reagowanie.
Objawy kliniczne, czyli jak ją rozpoznać?
Najczęściej można je zaobserwować do 12 godzin od wycielenia (rzadziej przed porodem lub w jego trakcie). Objawy mogą być widoczne ze strony:
- układu nerwowego – apatia, osłupienie, osłabienie świadomości aż do śpiączki.
- układu mięśniowego – niemożność utrzymania pozycji stojącej (krowa upada), drżenie mięśni, porażenia kończyn tylnych.
- układu pokarmowego – całkowity zanik apetytu i przeżuwania.
- układu krążeniowo-oddechowego – spadek temperatury ciała do 35-36°C. Zimne kończyny i uszy, przyspieszone ale słabe tętno
Dlaczego dotyka stada? Przyczyny występowania choroby.
Oczywiście, główną przyczyną, o której wspomnieliśmy już na początku, jest nagły wzrost zapotrzebowania na wapń, którego organizm nie jest w stanie sam pokryć.
Ponadto, znaczenie ma również wiek krowy (krowy po trzeciej i kolejnych laktacjach są najbardziej podatne), żywienie w okresie zasuszenia (nadmiar wapnia w dawce może powodować “przyzwyczajenie” organizmu, a co za tym idzie – „uśpienie” jego mechanizmów regulacyjnych), a także inne czynniki (wysoka wydajność mleczna, choroby towarzyszące, stres, niedobór magnezu i witaminy D).
Profilaktyka i leczenie gorączki mlecznej w praktyce. Jak to robić?
Jedną ze sprawdzonych metod jest tzw. profilaktyka żywieniowa, która polega na ograniczeniu wapnia w dawce dla krów zasuszonych. Taki zabieg niejako “wymusza” aktywację mechanizmów mobilizacji wapnia z kości. Pomocne mogą okazać się również suplementacja magnezem oraz witaminą (na kilka dni przed przewidywanym wycieleniem.
Bezpośrednio przed i po wycieleniu warto podać wapń (w formie doustnych bolusów lub preparatów w płynie). Warto to zrobić zwłaszcza wobec krów wysokiego ryzyka (starsze, wysokowydajne, historia gorączki mlecznej). Oczywiście, nieocenioną rolę odgrywa również stałe monitorowanie stada.
Leczenie z kolei może przybierać formę dożylnego podawania wapnia (do żyły jarzmowej), co jest w zasadzie jedyną skuteczną metodą w ostrym stadium tej choroby. Ponadto:
- Leczenie uzupełniające – kolejna dawka preparatu wapnia podawana podskórnie w okolicy łopatki
- Leczenie wspomagające – okrycie krowy kocem lub słomą i podniesienie przednią część ciała, aby ułatwić jej oddychanie.
Co dalej? Możliwe powikłania po przechorowaniu.
Dobra wiadomość, która z pewnością ucieszy każdego hodowcę jest taka, że wskaźniki wyleczeń są bardzo obiecujące i obejmują blisko 9 na 10 przypadków. Przy szybkiej interwencji i zastosowaniu dopasowanego leczenia – poprawa jest widoczna nawet w ciągu kilkudziesięciu minut. Po upływie kilku godzin większość zwierząt jest już w stanie wstać, zaś pełne wyzdrowienie następuje po 1 – 2 dobach.
Musimy jednak zwrócić uwagę na inne ważne aspekty, w tym:
- Ryzyko nawrotów, które mogą dotyczyć nawet 25% krów. Aby sobie z nimi poradzić – często potrzebne jest powtórzenie terapii.
- Powikłania bezpośrednie, w tym: uszkodzenie nerwu kulszowego lub udowego, odleżyny, zapalenie mięśni, wzdęcie żwacza.
- Śmiertelność (z powodu niewydolności krążeniowo-oddechowej lub powikłań) – przy opóźnionym leczeniu, czyli gdy choroba rozwinie się do stadium numer 3 – może sięgać nawet 50 – 70%.
Długoterminowo istnieje również ryzyko pojawiania się innych chorób poporodowych (w tym zatrzymania łożyska, zapalenia macicy), obniżenie produkcji mleka oraz zwiększenie prawdopodobieństwa wystąpienia gorączki mlecznej w kolejnych laktacjach.
Potrzebujesz pilnej interwencji weterynaryjnej?
Nie zwlekaj i zadzwoń po naszym specjalistów już teraz. Pełne dane kontaktowe kliniki BALWET znajdziesz w tym miejscu.
