Krowa odwraca się od noworodka, odchodzi, a w skrajnych przypadkach przejawia zachowania agresywne (np. kopie go przy próbie ssania wymienia)? Bez wątpienia to jedna z trudniejszych sytuacji, z jakimi mogą mierzyć się hodowcy.
Dlaczego tak się dzieje? Poznaj przyczyny porzucenia cieląt po porodzie oraz sprawdź, jak możesz sobie poradzić z tym zjawiskiem.
Porzucanie cieląt przez krowy – opis zjawiska
To sytuacja, w której krowa po urodzeniu młodego nie wykazuje żadnego zainteresowania noworodkiem (bierna obojętność), odmawia karmienia, a w skrajnych przypadkach – nawet go odpycha (wówczas można mówić o tzw. otwartej agresji). Kluczowe w tej materii są pierwsze chwile po porodzie, gdy to organizm krowy zalewa oksytocyna (hormon odpowiedzialny za skurcze macicy, wydzielanie mleka, ale przede wszystkim – budowanie więzi).
Co ważne, należy umieć rozróżniać tzw. chwilowy brak zainteresowania od prawdziwego odrzucenia. Bowiem krowa, która jest wyczerpana ciężkim porodem, może potrzebować odrobiny czasu, aby zwyczajnie „dojść do siebie”, zanim zajmie się cielakiem.
Przyczyny – dlaczego krowy porzucają swoje młode?
Im więcej tych czynników się nakłada, tym trudniej „odkręcić” sytuację. Do zaburzenia tego naturalnego procesu może dojść między innymi przez:
- trudny poród i ból (szczególnie po cesarce lub mocnej asyście porodowej),
- brak kontaktu matki z cielakiem tuż po jego urodzeniu,
- stres środowiskowy (hałas, obecność innych zwierząt, nieznane otoczenie itp.),
- bolesność wymienia (obrzęk, nadwrażliwość lub zapalenie),
- inne problemy zdrowotne.
Jednak największe problemy w tej kwestii dotyczą tzw. pierwiastek, czyli krów rodzących po raz pierwszy. Wynika to głównie z braku doświadczenia oraz faktu, że pierwszy poród jest dla zwierzęcia ogromnym szokiem (jest m.in. bardziej bolesny i częściej wymaga asysty). Do tego dochodzi również wrażliwość wymienia, przez co pierwsze przystawienie cielaka bywa naprawdę bolesne.
Kiedy takie zachowanie może być sygnałem problemów zdrowotnych?
Brak zainteresowania cielakiem jest podyktowany stanem jej zdrowia i tym, że organizm zwyczajnie nie jest w stanie zająć się młodym. Najczęściej odpowiadają za to takie stany kliniczne, jak:
- gorączka mleczna (hipokalcemia)
- ketoza poporodowa
- zatrzymanie łożyska
- zapalenie macicy
Jak zapobiegać porzucaniu cieląt przez krowy?
Z własnego doświadczenia możemy powiedzieć, że w tym aspekcie profilaktyka jest nie tylko najtańszą, ale również zdecydowanie najskuteczniejszą metodą. Aby ograniczyć sytuacje, w których krowa po porodzie odrzuca swoje młode – musisz zapewnić im odpowiednie warunki.
- Po pierwsze – przygotuj przestrzeń, czyli odpowiedni kojec porodowy, który jest czysty, suchy oraz odizolowany od reszty stada.
- Po drugie – ogranicz interwencje podczas porodu – tylko do niezbędnego minimum. Doświadczony opiekun lub weterynarz powinien być na miejscu lub w gotowości. Większą uwagę skup na tzw. pierworódkach.
- Po trzecie – daj czas, aby krowa mogła zapoznać się i przyzwyczaić do obecności cielaka (jest to szczególnie ważne w pierwszych chwilach po porodzie).
Jeśli mimo zastosowania się do wyżej wymienionych wskazówek, krowa nadal ignoruje swoje młode – wprowadź tzw. działania doraźne.
Najpierw odizoluj parę – przenieś krowę i cielaka do osobnego, cichego kojca bez rozpraszaczy. Następnie posmaruj cielaka płynem owodniowym lub wydzieliną z pochwy krowy, aby uruchomić instynkt. Dalej doprowadź cielaka do wymienia i przytrzymaj krowę spokojnie podczas pierwszego ssania.
Jeśli to nie zadziała – postaw na stopniowy kontakt i oswajanie młodego z matką (np. przez kratę). Całość może wymagać nawet kilku dni cierpliwej pracy. Jeżeli nie poskutkuje – trzeba przejść na odchów ręczny.
Odchów cielaka, który został porzucony – jak to robić?
Dobra wiadomość jest taka, że hodowla cielaka bez matki owszem – stanowi wyzwanie, ale jak najbardziej da się to zrobić. W pierwszych dniach trzeba przede wszystkim zadbać o regularne pojenie (mlekiem lub preparatem zastępczym) oraz zapewnienie odpowiedniej przestrzeni (suche legowisko, bez przeciągów, w optymalnej temperaturze około 10 – 15°C). Następnie należy umożliwić kontakt z innymi cielętami. Tak, aby w przyszłości nie miały problemów behawioralnych.
Wskazówka: cielęta odchowywane “ręcznie” mają tendencję do częstszego chorowania. Stąd tak ważną rolę odgrywa profilaktyka oraz wysoki poziom higieny.
Masz w stadzie krowę, która nie chce zaopiekować się cielakiem? Skontaktuj się z nami.
Każdy poród to sytuacja, w której liczy się czas, doświadczenie i spokój. Tym bardziej, gdy krowa odrzuca swoje młode. W BALWET wspieramy hodowców bydła także w tym aspekcie, czyli między innymi w fachowej opiece okołoporodowej. Potrzebujesz jej? Zatem po szczegóły i pomoc zapraszamy do kontaktu z naszą kliniką (telefonicznie i mailowo).
