Jedna z najmniejszych i zarazem najbardziej niszowych ras mlecznych (szczególnie w Polsce). Mimo tego – uchodzi za najbardziej efektywną mlecznie rasę na świecie. Bowiem tylko w pojedynczej laktacji potrafi “wyprodukować” ponad 17 razy więcej mleka, niż sama waży.
Poznaj pełną charakterystykę rasy krów typu Jersey. Mleczność, skład mleka, zasady żywienia oraz realia hodowli – wszystko wyczytasz z poniższej treści.
Czym jest rasa krów typu Jersey?
Bydło Jersey wywodzi się z niewielkiej brytyjskiej wyspy o tej samej nazwie. Za jego przodków uznaje się prawdopodobnie bydło z Normandii i Bretanii. Kluczowa dla ukształtowania się tej razy rasy okazała się blisko 200-letnia izolacja, w ramach której wprowadzono całkowity zakaz importu bydła, a miejscowych krów przez długi czas nie wywożono. W ten oto sposób powstała jedna z najbardziej ujednoliconych genetycznie ras mlecznych.
Taki zabieg dał wiele korzyści. Do głównych zalet hodowli tej rasy zaliczamy przede wszystkim wręcz wybitną jakość mleka, doskonałe wykorzystanie paszy, niskie koszty utrzymania oraz mniejsze zapotrzebowanie na przestrzeń. Do tego dochodzi łagodny temperament, wczesne dojrzewanie, łatwe porody, długowieczność, a także większa odporność na choroby racic, schorzenia metaboliczne czy mastitis.
Krowy nie ją jednak wolne od wad. Szczególnymi “minusami” hodowli bydła typu Jersey są mniejsza produkcja mleka (szczególnie w porównaniu do krów rasy HF), niska wartość opasowa, a co za tym idzie – rzeźna (za co odpowiada stosunkowo słabe umięśnienie). Wielu hodowców zwraca również uwagę na wyzwania, jakie stawia sam odchów cieląt tej odmiany.
Charakterystyka rasy jersey – budowa, waga, umaszczenie i inne cechy
Krowy Jersey mają drobną oraz harmonijną budowę, która odznacza się delikatnym kośćcem. Ich tułów kształtem przypomina trójkąt – jest węższy z przodu, a szerszy w zadzie. Głowa z kolei jest drobna, ze skróconą częścią twarzową i dużymi, wyrazistymi oczami. Umaszczenie jest z kolei jednolite – przechodzące od jasnocielistego, przez żółtobrązowe i myszate, aż po ciemnobrunatne. Buhaje natomiast są najczęściej niemal czarne.
Ważnym aspektem jest pojemne, prawidłowo zbudowane wymię, które ma dużą ilością tkanki gruczołowej. To właśnie ono w znacznym stopniu odpowiada za wspomniany już – mleczny fenomen tej rasy. Jeśli chodzi o wagę poszczególnych sztuk – w przypadku tej rasy konkretne wartości przedstawiają się następująco:
- krowy osiągają około 350 – 500 kg przy wysokości w kłębie około 120 – 130 cm,
- buhaje dorastają do 500 – 780 kg oraz około 145 cm,
- cielęta przy urodzeniu ważą średnio 20 – 30 kg.
Jakiego rodzaju i ile mleka dają krowy Jersey?
Przejdźmy do sedna, czyli do zasadniczego pytania pt. „ile mleka daje krowa Jersey?„.
Otóż, przeciętna wydajność w procesie laktacji wynosi około 6500 kg mleka. Co ciekawe – najlepsze osobniki przekraczają 10 000 kg, a rekordzistki – są w stanie “dobijać” nawet do 12 000 kg na laktację. Dla porównania – rasa HF daje nawet o 50% więcej mleka, ale takiego o wyraźnie niższej jakości.
Aczkolwiek, jak już wspominaliśmy, przewaga tej odmiany bydła nie leży w ilości, lecz w jakości (czytaj: gęstości składników). Skład mleka krowy Jersey wyróżnia się imponującymi parametrami, w tym:
- tłuszczu na poziomie 5 – 7%,
- białka do około 4%,
- wysoką zawartością suchej masy i kazeiny.
Dodatkowo, znajdziesz w nim również o 15 – 20% więcej wapnia niż u innych ras, sporo fosforu oraz bogactwo karotenu i witaminy A, które nadają mu kremową barwę. W praktyce przekłada się to na doskonałą wartość serowarską (więcej produktów końcowych z tej samej ilości mleka), czy prozdrowotne działanie zawartego w ich mleko wariantu kazeiny A2.
Hodowla krów Jersey w praktyce. Jak przebiega i czy się opłaca?
Pytanie o opłacalność wymaga wyważonego rachunku. Mleko o wysokiej suchej masie osiąga lepsze ceny w skupach, a także otwiera drogę do modelu niszowego i agroturystycznego. Do tego warto wspomnieć o oszczędnościach, w tym: niższych kosztach paszy, mniejszym zapotrzebowaniu na miejsce w oborze. Na plus działa długa żywotność, a także wczesne wycielanie, które przyspiesza zwrot inwestycji.
Stąd hodowla krów typu Jersey opłaca się przede wszystkim w gospodarstwach nastawionych na przetwórstwo lub sprzedaż bezpośrednią. W modelu czysto surowcowym (czytaj: po prostu sprzedaż mleka) jej przewagi schodzą na dalszy plan.
Rozród, dojrzewanie (w tym słynna długowieczność)
Rozród to zdecydowanie mocna strona rasy – pierwsza ruja pojawia się bowiem już około 10. miesiąca życia. Same porody przebiegają zazwyczaj bez komplikacji (za sprawą małego kalibru cieląt). Pamiętaj jednak o starannym odchowie cieląt, bo rodzą się one o słabszym wigorze i wymagają szczególnej troski w pierwszych tygodniach życia.
Żywienie krów rasy Jersey – podstawowe zasady
Jej największym atutem jest wysoka efektywność związana z wykorzystaniem i tzw. konwersją paszy. Do tego bydło Jersey dobrze radzi sobie nawet na słabszych pastwiskach, co realnie obniża koszty żywienia.
Mniejsza masa ciała oznacza niższe zapotrzebowanie bytowe. Uważaj jednak na jeden “haczyk”, jakim jest wysoka koncentracja składników w mleku wymaga dawki dobrze zbilansowanej pod kątem energii i białka. Bowiem bez tego trudno utrzymać wysoką zawartość tłuszczu oraz kazeiny. Musisz też mieć na względzie, że przy nadmiarze pasz treściwych ryzyko pojawienia się kwasicy żwacza wyraźnie rośnie.
Ile trzeba zapłacić za sztukę? Ceny dorosłych, jałówek i cielaków.
Realne widełki z polskiego rynku (głównie ogłoszenia i giełdy) przedstawiają się tak, jak poniżej. Otóż, za krowę mleczną zapłacisz około 3500 – 7000 zł / szt. (w zależności od wieku, wydajności i statusu – cielna, po dobrej matce itp.). Podane stawki mają charakter orientacyjny i niemal zawsze podlegają negocjacji. Przy tak niszowej rasie ostateczna zależy od konkretnej oferty oraz renomy hodowcy.
Na ostateczną wycenę składa się kilka czynników:
- dokumentacja, czyli paszport i rodowód,
- status genetyczny, w tym pożądany wariant A2A2,
- zaawansowanie ciąży,
- wydajność matki,
- wiek i ogólna kondycja zwierzęcia.
Szukasz wsparcia weterynaryjnego w hodowli krów rasy Jersey?
W ramach działalności naszej kliniki weterynaryjnej BALWET specjalizujemy się w kompleksowej opiece nad bydłem i chętnie pomożemy Ci wydobyć z Twojego stada jego pełny potencjał. Po szczegóły zapraszamy do kontaktu – jesteśmy dostępni telefonicznie i mailowo.
